Op woensdagavond 10 juni 2026 hield apostel Reinier van Markus een landelijke onlinedienst vanuit Haarlem, waarin hij na de kerkdienst een toelichting gaf op de Strategische toekomstagenda 2030, als instrument voor het onderhouden van de gemeente van de toekomst.

Als basis voor de dienst gebruikte de apostel het volgende Bijbelwoord:

"Er zijn verschillende gaven, maar er is één Geest; er zijn verschillende dienende taken, maar er is één Heer; er zijn verschillende uitingen van bijzondere kracht, maar het is één God die ze allemaal en bij iedereen teweegbrengt. In iedereen is de Geest zichtbaar aan het werk, ten bate van de gemeente." (1 Korintiërs 12:4-7)

De apostel refereerde aan apostel Paulus die de kerk van Christus voorstelt als één lichaam met Jezus Christus als hoofd en de gelovigen als de verschillende leden. Tijdens de pinksterdienst op zondag 23 mei 2026 werd stilgestaan bij deze beeldspraak en de betekenis ervan voor de gemeente van vandaag.

De gemeente is een belangrijke plaats waar geloof wordt gedeeld, verdiept en beleefd. Hier worden we herinnerd aan het evangelie van Jezus Christus, ontvangen we richting voor ons dagelijks leven en bereiden we ons samen voor op de vervulling van Zijn belofte van wederkomst. Het volgen van Christus is geen individuele weg, maar een gezamenlijke opdracht binnen de geloofsgemeenschap.

Hoewel gemeenteleden verschillen in leeftijd, karakter, achtergrond, ervaring en talenten, vormen zij samen één geheel. Deze eenheid is geen menselijke prestatie, maar het werk van God. Achter alle verschillen werkt dezelfde Heilige Geest.

Apostel Paulus legt de nadruk niet op de gaven van mensen, maar op God als Gever. Daarom heeft ieder gemeentelid een verantwoordelijkheid in de opbouw van de gemeente. Niemand staat aan de zijlijn. Iedereen kan bijdragen aan een sfeer van geloof, liefde en verbondenheid.

Die bijdrage hoeft niet groot of opvallend te zijn. Juist kleine gebaren, zoals een vriendelijk woord, een luisterend oor, een bezoek of een oprecht gebed, kunnen van grote betekenis zijn. Zo krijgt het evangelie handen en voeten in het dagelijks leven.

Daarvoor is ook waardering voor elkaar nodig. Wanneer we oog krijgen voor wat God in anderen werkt, groeit dankbaarheid en verbondenheid. De gaven die God schenkt, zijn niet bedoeld voor persoonlijk voordeel, maar om anderen te dienen en de gemeente op te bouwen. Daardoor ontstaat groei in geloof, vertrouwen en liefde.

Deze dienst nodigt uit tot zelfreflectie: hoe draag ik bij aan de gemeente en hoe kan ik een getuige van het evangelie zijn? Wie zijn gaven inzet voor anderen, helpt mee aan de opbouw van het lichaam van Christus. Zo wordt Gods liefde zichtbaar en blijkt dat de Heilige Geest ook vandaag werkzaam is. Waar mensen zich laten leiden door Gods Geest en elkaar dienen, wordt Jezus Christus verheerlijkt en ervaart ieder zijn waardevolle plaats in Zijn werk.

De prediking werd aangevuld met bijdragen van priester Mark Roelofsen en diaken Esther Gooijer, één van de districtscoordinatoren.

Na afloop van de dienst gaf de apostel een toelichting op de Strategische toekomstagenda 2030, als instrument voor het onderhouden van de gemeente van de toekomst. De tkest is integraal hieronder te lezen:

Lieve allemaal!

Welkom! Dit moment wil ik aangrijpen om u mee te nemen in de stappen die we als geloofsgemeenschap willen zetten richting de gemeente van de toekomst.

De kerk is altijd onderweg. Zij leeft vanuit het evangelie van Jezus Christus en Gods beloften, maar staat tegelijk midden in een veranderende samenleving. Dat vraagt om geestelijke helderheid, vertrouwen en de bereidheid vooruit te kijken.

Al enkele jaren werken wij aan toekomstbestendige gemeenten. Dit heeft vorm gekregen in de Strategische Toekomstagenda 2030, ingebed in internationale reflecties van onze kerk over de gemeente van de toekomst.

Om met het laatste te beginnen: deze reflecties vormen de basis voor deze landelijke agenda. Centraal staat de vraag hoe wij gemeente kunnen zijn: geestelijk krachtig, betrokken, herkenbaar, omgevingsgericht en uitnodigend, binnen de kaders van kerkleer, liturgie en traditie.

Daarbij is het goed te beseffen wat nu eigenlijk een gemeente is, waar we vandaan komen, in welke omgeving we staan en waar de aandachtspunten voor de toekomst liggen.

Wat is een gemeente?

• Zowel de kerk als de kerkgemeente vinden hun oorsprong in Jezus Christus
• De kerk van Christus is in wezen onzichtbaar en ongrijpbaar
• Kerkgemeenten zijn een zichtbaar onderdeel van de kerk van Christus

We hebben te maken met maatschappelijke trends en hun invloed op persoonlijke religiositeit

De wereld, waar we zelf onderdeel van zijn, staat niet stil. In Europa vinden maatschappelijke ontwikkelingen plaats die op verschillende manieren effect hebben op christelijke geloofsgemeenschappen. Denk hierbij aan:

• Secularisatie
• Demografische veranderingen, met name de vergrijzing van de bevolking
• Verschuiving in de betekenis van huwelijk en gezin
• Toenemende diversiteit in de samenleving
• Verandering in culturele en religieuze behoeften

Waar komen we vandaan en waar staan we?

• Tot eind jaren ‘80 van de vorige eeuw kende onze geloofsgemeenschap nog een groei van aantal gemeenten en leden.
• Vanaf dat moment begon het dienstbezoek onder druk te staan en groeide de kloof tussen ambitie en haalbaarheid; we konden niet alles meer aanbieden in een gemeente. Sluiting en samenvoeging van gemeenten volgden.
• Een dergelijke neerwaartse ontwikkeling kon resulteren in een noodlottig gevoel van berusting: ‘we wachten tot de laatste het licht uit doet’
• De coronatijd bracht ons aanvullende vormen van gemeente-zijn: onder andere onlinediensten, die later een aanvulling zouden zijn op het gemeente-zijn.
• Daarnaast kent onze geloofsgemeenschap belangrijke ontwikkelingen als het aankomt op leer, kerk-en ambtsbegrip, het begrip van de Bijbel en onze positie binnen de kerk van Christus. Deze ontwikkelingen geven moed.

Focus voor de toekomst

Dit alles beschouwen we in de achteruitkijkspiegel en we kijken vooruit op een positieve manier, met een duidelijk profiel.

Dit betekent concreet:

• Dat de betekenis van een gemeente niet ligt in uiterlijke kenmerken zoals het kerkgebouw, het aantal leden of het aanbod of de kwaliteit van activiteiten
• Dat de geloofwaardigheid en sterkte van een gemeente niet bepaald wordt door omvang of structuur, maar door de werking van de Heilige Geest die in de gemeente ervaren mag worden en een omgang die wordt gekenmerkt door naastenliefde, zonder aanzien des persoons.
• Dat gemeenten van welke omvang dan ook,  wanneer zij worden verzorgd en geleid door een lokale priester of een priester van buitenaf, volwaardig bestaansrecht hebben.
• Zo zal bijvoorbeeld een kleine gemeente in een oud groot kerkgebouw niet vanzelfsprekend  leiden tot opheffing van de gemeente.

Wel is het belangrijk focus te leggen op het essentiële, de kerntaak binnen een gemeente:

• Het woord brengen in het gezamenlijk vieren van de erediensten volgens de geldende liturgie
• Het toedienen van de sacramenten
• Zielzorg; zorg voor de gemeente als een plek van geborgenheid

Waarom die focus op de kerntaak?

• Onze kerk drijft grotendeels op vrijwilligers, hetgeen een duidelijke focus vraagt op de kerntaak.
• De optionele activiteiten, alles wat buiten deze kerntaak ligt,  zijn waardevol, maar mogen nooit afleiden van de kerntaak of zelfs doorslaggevend zijn voor het voortbestaan van een gemeente.

Daarom is het altijd goed het aanbod van activiteiten die niet tot de kerntaak behoren, op gezette tijden kritisch tegen het licht te houden. Wat kun je eventueel regionaal of in een district doen? Wat moeten we minder frequent of zelfs helemaal niet meer doen?

Alles overwegende: de zendingsopdracht blijft van kracht:

1. De onveranderde missie van onze kerk is: «Alle mensen benaderen om hun het evangelie te onderwijzen en met water en Heilige Geest te dopen. Zielzorg verlenen en een hartelijke onderlinge verbondenheid onderhouden, waarin ieder de liefde van God en de vreugde door Hem en anderen te dienen, ervaart.»
2. Motivatie en bekwaamheid om over het geloof te spreken
3. Waarbij we de vraag mogen blijven stellen: Waar kunnen we onze betrokkenheid vergroten of zelfs gemeenten stichten?

Als instrument om aan de gemeenten van de toekomst handen en voeten te geven, is de Strategische toekomstagenda geïntroduceerd, onder het motto ‘Samen op weg naar morgen!’

Dat is geen vast stappenplan, maar een hulpmiddel om richting te geven, keuzes te maken en lokaal verantwoordelijkheid te nemen. Gemeenten verschillen in omvang, samenstelling, context en mogelijkheden. Daarom is er ruimte voor maatwerk, zonder het essentiële uit het oog te verliezen: Woord, sacrament en zorg voor elkaar.

Strategische toekomstagenda in een notendop

De zeven accenten van de agenda:

1. Capaciteiten op flexibele wijze versterken (ambten / opdrachten)

2. Communicatie (intern/extern) versterken

3. Zelf/samenredzaamheid van gemeenten versterken – zielzorg door de gemeente

4. Kerk meer in de samenleving positioneren – van binnen naar buiten leven; het evangelie handen en voeten geven

5. Kerk verjongen  -  hiervoor is enkele jaren geleden de groep JongNAK in het leven geroepen, die vanuit de doelgroep zelf hier inhoud en invulling aan geeft.

6. Kerkdiensten verrijken – ondersteuning in de liturgie

7. Het kerkgebouw als omgeving eigentijds / multi-functioneel maken

De Strategische toekomstagenda wordt gedragen door de apostelen en opzieners en praktisch ondersteund door districtscoordinatoren (het zogenoemde mobilisatieteam), die op hun beurt verbinding met het werk van de lokale gemeentecoordinatoren en gemeenteteams leggen en ondersteunen.

Wat kunt u de komende tijd verwachten?

• Een brochure voor alle broeders en zusters waarin alles nog eens uitgebreid uitgelegd wordt.  Deze brochure is bedoeld als inspiratie en handreiking om gemeenten toekomstbestendiger te maken.

• Een enquête in de gemeente, om te luisteren en onderzoeken hoe degenen die zich betrokken voelen op de kerk aankijken tegen een aantal aspecten rondom onze kerk. Denk hierbij aan betrokkenheid, waar liggen kansen en uitdagingen? Welke ondersteuning is nodig? Etc.

• Op regelmatige basis zal één van de zeven accenten van de Strategische toekomstagenda via de diverse communicatiekanalen van de kerk voor het voetlicht worden geplaats, gecoördineerd door het zogenoemde campagneteam.

Ik hoop en bid dat u samen op weg wilt blijven gaan. Graag sluit ik af met een droom van Sören Kierkegaard (denker en schrijver). 200 jaar geleden opgeschreven, maar nog hoogst actueel:

Ik droom van een gemeente,

waarin het evangelie zo verkondigd wordt,
dat het mensen helpt om te leven,
waarin de mensen zo enthousiast worden door de boodschap van Jezus,
dat zij anderen erover vertellen,
waarin mensen het evangelie geloven,
omdat zij antwoord vinden op hun zoeken en hun vragen.

Ik droom van een gemeente,

waarin iedereen met iedereen spreekt,
waarin conflicten worden opgelost,
waarin moedelozen een open oor vinden,
waarin verdrietigen getroost worden en
eenzamen vreugde vinden,
waarin er niemand is die niet begrepen wordt,
waarin eenieder zich verheugt erbij te horen.

Ik geloof in deze droom.

Hij helpt mij me in te zetten in een gemeente,
opdat zij levendig wordt,
en waarin de Geest van Jezus leeft!

Sören Kierkegaard (1813-1855)

Ik dank u hartelijk voor uw aandacht!