Kroniek gemeenschap Hoogezand-Oosterpark

over de jaren 1930 tot en met 2005 - met appendix

De geschiedenis van de gemeenten in Hoogezand en Sappemeer vinden hun oorsprong in de (vroegere) gemeente Kolham, een dorp drie kilometer ten noorden van Sappemeer. Het dorp en ook de gemeenschap heten nu Froombosch. Daar was al in 1898 een gemeente ontstaan. Door de industriële groei van de tweelingdorpen Hoogezand en Sappemeer verhuisden meerdere gemeenteleden uit de gemeenschap Kolham naar Hoogezand en Sappemeer. Zo woonden er al rond 1930 een vijfentwintigtal broeders en zusters in deze dorpen terwijl ze in Kolham de diensten bezochten.

In opdracht van oudste Van der Laarse gaan herder Johannes Lambeck (links met echtgenote) en onderdiaken Renso Vonk op zoek naar een vergaderruimte in Hoogezand en vinden dit in een meelschuur aan de Spakmanslaan (nu Rembrandtlaan), achter drogisterij de Gaper. Op donderdag 1 mei 1930 wordt de eerste dienst gehouden door onderdiaken Renso Vonk, de eerste ambtsbroeder van Hoogezand. Op zondag 4 mei leidt de voorganger, herder Johannes Lambeck, de dienst. In 1931 komen er twee nieuwe onderdiakenen waaronder Tjark Bischoff bij. Voorganger is nog steeds herder Johannes Lambeck. Al in 1933 telt de gemeente 62 leden en is het onderkomen te klein geworden. Diaken Tjark Bischoff laat dan een kerk met woonruimte bouwen in de nieuwe wijk Oosterpark.

Luchtfoto van de wijk Oosterpark in Hoogezand. Bij de pijl de schuur waar het in 1930 begon en in de cirkel de kerk waarover we sinds 1934 beschikken.

een foto kort na de ingebruikname. Behalve het pand rechts is de nieuwe wijk Oosterpark nog onbebouwd.

Links: het interieur. Donkergroene banken (drie rijen) en een hoog altaar. Aan weerszijden en in de achtermuur hoge glas-in-lood ramen. Het embleem aan de achterwand is van latere datum. Oospronkelijk stond het embleem geschilderd op de muur achter het altaar.

In 1934 werd Tjark Bischoff ingezet als priester voor Hoogezand en in 1936 volgt hij zijn schoonvader herder Johannes Lambeck op als voorganger van Hoogezand en Kolham. In de woelige naoorlogse jaren kreeg Tjark Bischoff in 1946 als districtsoudste ook nog de leiding over het district Noord wat toen de drie noordelijke provincies omvatte. Het ledenaantal van Hoogezand was in 1948 al gegroeid tot 130.

De eerste tientallen jaren trokken de gemeenten Hoogezand en Kolham samen op. Veel werd gezamenlijk aangepakt: koorrepetities, jeugd, zondagsschoolreisjes, diensten. Dit gezamenlijk optrekken duurde tot eind zestiger jaren van de vorige eeuw. Een enkele keer werden er zelfs foto's gemaakt:

Linksboven een zondagsschoolreisje in de veertiger achteraan links (met snor) onderdiaken Renso Vonk. Midden een reisje in de jaren vijftig met een bus van Roland, het plaatselijk vervoersbedrijf van Slochteren. Rechts een gezamenlijke reis in 1964 naar Drouwenerzand (Drente)

Op 3 april 1951 nemen we afscheid van onze voorganger, oudste Tjark Bischoff. Hij wordt opgevolgd door zijn zwager priester Willem A Lambeck, zoon van de eerste voorganger herder Johannes Lambeck. Evenals zijn beide voorgangers krijgt ook Willem A Lambeck de leiding over beide gemeenten Hoogezand en Kolham. In 1954 zal hij het herdersambt ontvangen. Oudste Tjark Bischoff wordt in 1951 ingezet als hulp-opziener voor de gebiedskerk Nederland. In februari 1954 volgt zijn inzetting als Apostel en in augustus van datzelfde jaar als Districtsapostel als opvolger van Districtsapostel Kamphuis.

Door zijn relatie met Hoogezand en Kolham bezocht hij regelmatig onze gemeenten. Soms alleen, soms in begeleiding van één of meerdere opzieners of zelfs buitenlandse Apostelen. Zo bezocht Apostel Tan Bian Sing (later Tansahsami genaamd) uit Indonesië op 29 september 1957 de gemeenschap Hoogezand en bezocht begin zestiger jaren Apostel Arie Boer uit Zuid-Afrika de gemeenschap Sappemeer. Een unieke foto uit die tijd: Apostel Bischoff in begeleiding van Apostel Tan Bian Sing, Apostel (i.r.) Gradus Faassen en opziener Gerrit Lakerveld.

Midden jaren vijftig vond ook de eerste bescheiden verbouwing plaats: de consistorie werd verdubbeld zodat jeugd, broedervergadering en zusterkring een beter onderkomen kregen. En natuurlijk een mooie gelegenheid om weer eens samen op de foto te gaan. Vanzelfsprekend liet ook Apostel Bischoff zich niet onbetuigd.

Links de broeders met zittend in het midden Apostel Bischoff.

Rechts de jeugd met jeugdleiders Hein Voorenkamp en Henk Scholtens

Nog even een foto (rechts) van een bijzonder echtpaar uit de gemeenschap Hoogezand: de familie Hulshof. Hij, Otto Hulshof, diende tot 1970 als diaken en zij, Antje Hulshof-Keizer, als diakones. Met het opheffen van het diakonessenambt verviel ook haar ambt. Naast diakones Hulshof kenden we in Hoogezand ook nog diakones Jo Vonk-Lambeck, de vrouw van priester Renso Vonk.

1957: de gemeenschap telt inmiddels 211 zielen en past niet meer in haar jasje. Dit leidt tot het besluit de gemeente te splitsen in twee zelfstandige gemeenten: Hoogezand en Sappemeer. Een vergaderruimte wordt gevonden aan de Slochterstraat, hoek Parkstraat maar het was geen onverdeeld succes: de beschikbaarheid van de ruimte hing vaak af van het humeur van de beheerder. En zo kon het regelmatig gebeuren dat de gemeenteleden op zondagmorgen toch maar naar Hoogezand kwamen omdat de beheerder hen er niet in wilde laten. Al met al dus geen gelukkige situatie wat er toe leidde dat men op zoek ging naar een andere lokatie. Er werd een schuur van het waterleidingbedrijf aan de Borgercompagniesterstraat gekocht en verbouwd tot kerk. Deze werd in april 1961 in gebruik genomen, Voorganger wordt ook hier herder Willem A Lambeck die hiermee dus drie gemeenten ter verzorging krijgt.







Links de schuur voor de verbouwing en rechts wat het werd: een eenvoudig maar intiem kerkgebouw met ongeveer 100 zitplaatsen.

In 1969 gaat Apostel Bischoff in de rust en wordt opgevolgd door Districtsapostel Herman Schumacher uit Bremen. Deze leidt op 12 april 1970 een districtsdienst in de sporthal in Hoogezand die de opmaat zou zijn voor een volgende drastische wijziging in Hoogezand-Sappemeer. De beide beschikbare ruimtes zijn alweer te klein geworden voor de bijna 350 leden. Er is een derde vergaderruimte nodig die in 1972 aan de zuidrand van Hoogezand zal worden gebouwd: gemeenschap Hoogezand II (de latere Hoogezand-Gorecht).
Voor de verzorging van deze drie gemeenten zijn ook aanpassingen in het ambtsbroederbestand nodig:
Allereerst gaan priester Renso Vonk, op 74 jarige leeftijf na 47 dienstjaren) en diaken Otto Hulshof in de rust.
Dan volgen inzettingen van meerder onderdiakenen, diakenen, priesters en twee herders: Wim van Tuijl voor Hoogezand en Eppe Doornbos voor Froombosch. Herder Willem A Lambeck wordt daarmee ontlast van zijn zware taak. Hij blijft voorganger van Sappemeer.
De verdeling van de gemeenteleden in 1972 als de nieuwe kerk in gebruik wordt genomen is als volgt:

• Hoogezand I (nu Oosterpark) : 140 leden, onder leiding van herder Wim van Tuijl
  
• Hoogezand II (nu Gorecht): 104 leden, onder leiding van herder Wim van Tuijl
  
• Sappemeer: 100 leden, onder leiding van herder Willem A Lambeck

Eveneens in 1970 overlijdt in zijn woonplaats Apeldoorn onze Apostel Bischoff. Hij wordt opgebaard in de consistorie van Hoogezand-Oosterpark en na een rouwdienst in de Martinihal in Groningen, geleid door Stamapostel Schmidt, wordt hij begraven op de begraafplaats "De stille hof" in Hoogezand . Ook de plaatselijke pers liet zich hierin niet onbetuigd en schreef het volgens artikel:



Naast het verdriet van afscheid stond ook de vreugde van allerlei andere activiteiten. Zo vinden we een nota van een zondagsschool reisje naar het Dolfinarium in Harderwijk. Maar liefst 57 kinderen gingen mee en dat onder begeleiding van slechts vier volwassen. En dat voor prijzen waar je anno 2007 alleen van kunt dromen:




En ook aan "ouden van dagen" en alleenstaanden werd gedacht. We beschikken nog over een rekening voor kerstpakketten uit 1970. Het aantal pakketten is niet vermeld. Wèl het totaal bedrag: ƒ 560,37. Daarvan was exact 24 gulden voor "rokerij", en daarmee werd in die tijd een doosje sigaartjes voor de broeders bedoeld. In die tijd kon dat dus nog.

En natuurlijk gingen de senioren en alleenstaanden op reis. Onderstaand een foto uit 1973 waarbij men een bezoek bracht een aansluitend een Drentse koffietafel gebruikte in museum "Ellert en Brammert" in Schoonoord. Deze groep waren de senioren van alle drie plaatselijke gemeenten.Staand rechts van de rolstoel zuster Ida Bischoff die na de dood van haar man naar Hoogezand terugkeerde.

Eveneens opvallend in de midden zeventiger jaren ware n de grote groep confirmanten. Zo tellen we in zowel 1975 als 1976 maar liefst acht confirmanten uit Hoogezand I en Sappemeer. De confirmatie in 1975 werd gehouden in onze kerk Hoogezand II onder leiding van herder Wim van Tuijl. De confirmatie in 1976 werd gehouden in onze kerk Hoogezand I onder leiding van priester Joop Bischoff die in dat jaar was ingezet als voorganger van Hoogezand I.

In 1974 was namelijk herder Willem A Lambeck van Sappemeer in de rust gegaan en zijn plaats was overgenomen door herder Wim van Tuijl die daarmee, evenals zijn voorganger, drie gemeenten ter verzorging had. Maar dat veranderde in 1975 toen priester Joop Bischoff tijdens een districtsdienst onder leiding van Districtsapostel Schumacher in Muntendam als voorganger werd ingezet. In deze zelfde dienst ging onderdiaken Cornelis Brondijk uit Hoogezand I in de rust. 34 jaar had als dirigent het koor in Hoogezand geleid en als onderdiaken gediend.

We schrijven het jaar 1979. De kerk Hoogezand I was dringend aan renovatie toe. De kerk beschikte over één toilet voor alle bezoekers en de kerkzaal was alleen bereikbaar via een smalle gang.
Besloten werd om van de bovenwoning en de naastgelegen woning één bovenwoning te maken en het onderste deel van de naastgelegen woning bij de ontvangstruimte aan te trekken. Er werd zo ruimte gecreëerd voor gescheiden toiletpartijen en een ruime hal annex garderobe. De bovenwoning werd betrokken door districtsoudste Gerrit Mik en zijn zijn vrouw.
Op de foto boven is te zien dat er wezenlijk in 45 jaar niets was veranderd. Alleen het hoge altaar van hardboard was in de jaren zestig vervangen. 
 

Hoog bezoek is er in 1982: Stamapostel Hans Urwyler houdt op 25 april een dienst in de Martinihal in Groningen. Hij maakt met zijn begeleiders Districtsapostel Pos en Schumacher en de Apostelen Volz en Vovak op de zaterdag voorafgaande aan de dienst een rondreis langs alle gemeenten in het district Groningen en brengt een bezoekje aan de kerken van Appingedam en Hoogezand-Oosterpark.
Op de beide foto's rechts en boven is duidelijk het verschil in interieur te zien. Hoe het was in 1979 en hoe het er sindsdien uitziet.

Intussen was ook de kerk van Sappemeer door vakkundige broeders intern verbouwd. In 1979 werd het achterste deel van de kerkzaal werd afgescheiden en ingericht als crèche annex keuken, het altaarplateau werd aangepast, er werd een nieuw altaar geplaatst en het embleem aan de achtermuur werd vervangen door een houten kruis.



Het jubileumjaar 1980 was ongemerkt voorbij gegaan. Een reden om dan, in een gezamenlijke actie van alle drie gemeenschappen in Hoogezand-Sappemeer, voor het 60e jubileumjaar 1990 groots uit te pakken. In alle drie gemeenten zou een deel van het jubileum worden gehouden:

• In Hoogezand-Oosterpark: Open Huis met tentoonstelling over 60 jaar NAK en NAK (Inter-)nationaal
• In Sappemeer: concert door koor en muziek, samengesteld uit de drie gemeenten
• In Hoogezand-Gorecht: jubileumdienst met Apostel Sepers

Affiches werden gedrukt en door heel Hoogezand en Sappemeer verspreid, uitnodigingskaartjes uitgereikt, op de plaatselijke kabel-TV verscheen een mededeling, de toenmalige info-stand van de Centrale Administratie in Amersfoort gereserveerd, het college van burgemeester en wethouders uitgenodigd. Een enorme klus waarvoor uit alle drie gemeenten veel inspanning werd geleverd en een resultaat dat gezien mocht worden .



Op de foto's een paar impressies: links voorbereiding voor het Open Huis, midden het concert, rechts de jubileumdienst.


Zoals in alle geloofsrichtingen had ook de Nieuw-Apostolische Kerk in Hoogezand en Sappemeer te maken met ontkerkelijking. Ledenaantallen en kerkbezoek liepen terug en een heroriëntering bleek noodzakelijk. De uitkomst was dat het beter zou zijn dat de gemeenten Hoogezand-Centrum en Sappemeer zouden fuseren tot één gemeente: Hoogezand-Oosterpark. Daarmee werd ook een hele grote zorg weggenomen: de bouwkundige staat van het kerkgebouw in Sappemeer. Overigens moest al medio 1990 de fietsenschuur achter de kerk in Sappemeer wegens bouwvalligheid afgebroken (foto rechts)



Voor de samenvoeging moest de kerk Hoogezand-Centrum een beetje worden aangepast: het altaarplateau werd ingekort om zo ruimte voor 2x twee extra banken te creëren, het kantoortje naast de kerkzaal (voormalige keuken van de bovenwoning, later kantoor van districtsoudste Gerrit Mik) kreeg een glazen wand en werd ingericht als chrèche. Tevens werden alle glas-in-lood ramen opnieuw van lood voorzien en werd (hoognodig) een nieuwe centrale verwarming geïnstalleerd. Ook de lokale media besteedde aandacht aan de samenvoeging. In een lokale krant verscheen op 22 december 1994 het hiernaast afgebeeld  artikel


Door de samenvoeging werden de mogelijkheden voor onderwijs, koor, schoonmaak enzovoort aanzienlijk verbeterd. De schoonmaakploeg werd verdubbeld, de koren kregen meer mogelijkheden en zo ook de kinderen en jeugd. Een hele verandering vergeleken bij de krappe bezettingen eind jaren tachtig. Op onderstaande foto's de schoonmaakploeg in 1995 en de zondagschool tijdens een reisje in 1994.


En ook de jeugd liet zich niet onbetuigd. Met een grotere groep is het leuk om eens nieuwe dingen te doen als bijvoorbeeld samen wadlopen:

In 1995 neemt herder Joop Bischoff afscheid als voorganger. Twintig jaren is hij voorganger van geweest van Hoogezand-Centrum en tien jaren tevens voorganger van Sappemeer. Na een interim periode van een jaar waarin districtsoudste Koos Dunning ons voorging wordt priester Derk Wilthof in 1996 als voorganger ingezet.

In 1998 neemt Districtsapostel Pos afscheid. Tijdens zijn "afscheidstoernee" doet hij met de dienst voor de ontslapenen in juli Hoogezand-Oosterpark aan. Op de zaterdag voorafgaand aan de dienst bezoekt hij begraafplaats "De stille hof" en legt daar een krans op het graf van Districtsapostel Tjark Bischoff. Deze korte plechtigheid werd opgeluisterd door het seniorenkoor uit het district Groningen.


We naderen een nieuw jubileumjaar: 2005! De Nieuw-Apostolische Kerk in Hoogezand bestaat 75 jaar. Al in 2002 beginnen de eerste voorbereidingen: plannen worden opgesteld en er wordt een "spaarplan" opgesteld. Anders dan in 1990 wordt het jubileum nu alleen in Hoogezand-Oosterpark gehouden. En de feestelijkheden worden over het hele jaar uitgesmeerd met als hoogtepunt een feestweek in de eerste week van mei.

Het districtsjeugdkoor en -orkest luisterde een dienst op (foto links). We mochten ons verheugen op een muzikale bijdrage tijdens een dienst van het mondharmonica orkest uit Groningen-Zuid. Het regio orkest werd uitgenodigd om tijdens een dienst te spelen.


Ook waren er dit jubileumjaar nog een drietal huwelijksjubilea : fam J.Bischoff jr: 25 jaar; fam W.Laan: 50 jaar en fam P.Flikkema: 50 jaar. Familie Bischoff en familie Laan ontvingen de zegen op hun huwelijk van de voorganger.







Dan is de eerste week van mei aangebroken: ook het altaar is erop aangepast.
Op zondag 1 mei begint de feestweek


Na de morgendienst begeeft de hele gemeente zich naar Zuidlaren. In restaurant De Sprookjeshof wachtte koffie met gebak. En intussen konden de kinderen (en die zich nog even kind voelden) zich vermaken in de speeltuin:


Nadat de hele groep compleet was werd er ingescheept voor een rondvaart over het zonovergoten Zuidlaardermeer.



Na afloop van de rondvaart ging het weer terug naar het restaurant voor een gezamenlijk diner:





In de eerste week van mei 2005 vinden er ook allerlei activiteiten plaats wegens de herdenking van 60 jaar bevrijding.
Ook het regiokoor Noord nam op initiatief van Hoogezand-Oosterpark deel aan de herdenking. Zij zong voraafgaande an aansluitend op de kransleggingen een aantal liederen in de kerk bij de gedenkplaats in Kropswolde.
Vertegenwoordigers van gemeente, leger en samenwerkende kerken, waaronder de NAK, legden kransen.



Dan is het donderdag 5 mei: Hemelvaartsdag en dienst met Districtsapostel Theo de Bruijn. Een dienst waarin heel wat te doen is: een uitgebreid gedicht over 75 jaar NAK Hoogezand wordt voorgelezen, het gedenkboek wordt overhandigd aan de aanwezige (oud-) voorgangers en Districtsapostel, de jongste telg van de gemeente Rik Noordman wordt verzegeld, familie P.Flikkema ontvangt de zegen op hun 50 jarig huwelijk en en worden drie diakenen ingezet voor de gemeente Hoogezand-Oosterpark.



De feestweek eindigde met een tentoonstelling over 75 jaar Nieuw-Apostolische Kerk in Hoogezand-Sappemeer .Langs de wanden waren grote panelen gehangen waarop foto's en documenten een beeld gaven van de ontwikkeling van de gemeenten Hoogezand en Sappemeer. En de foto's van de activiteiten in de afgelopen week waren beschikbaar.

Uitnodigingen waren naar alle gemeenten in
Nederland gestuurd en velen kwamen een kijkje nemen, oude bekenden begroeten en de nodige herinneringen ophalen.

Een intensieve en bijzondere feestweek.
En in de late zaterdagmiddag alles weer opruimen, de kerkzaal en bijzalen in gereedheid brengen voor zondag en dan samen nog even uitblazen:

APPENDIX

Net als in alle andere kerken om ons heen worden ook in Hoogezand-Oosterpark de gevolgen van de ontkerkelijking voelbaar: een kleiner wordende jeugdgroep, minder kinderen in het Godsdienstonderwijs, een krimpend koor, enzovoort. Medio 2008 vinden de eerste besprekingen plaats over de toekomst van de drie gemeenten in en om Hoogezand-Sappemeer. Een toekomst die met de nodige zorg wordt bekeken.

Intussen gaat het gewone gemeenteleven door: er wordt gedoopt, geconfirmeerd en gehuwd. Sommigen overlijden, sommigen verhuizen.

Een bijzonder moment vindt plaats in december 2008: de priesters Bouwman en Noordman gaan in de rust. In dezelfde dienst worden een volwassene en twee kinderen verzegeld.

Begin 2010 wordt door het bestuur van NAK  Nederland bekend gemaakt dat op termijn de gemeenten Hoogezand-Oosterpark en Hoogezand-Gorecht zulen worden samngevoegd tot de nieuwe gemeente Hoogezand. Het kerkgebouw Hoogezand-Oosterpark zal worden afgestoten. Om een samensmelting goed te laten verlopen zullen beide gemeenten onder een voorganger worden geplaatst. De voorganger van Hoogezand-Oosterpark, pr Wilthof, doet daarbij een stapje terug en zal de nieuwe voorganger, pr Hans Nijland -die al voorganger van Hoogezand-Gorecht is, als priester blijven ondersteunen. Deze wisseling van voorgangers gebeurt op zondag 14 februari 2010.